خانه مقالاتمالی و اقتصادی نرم افزار جای نفت (قسمت دوم)

نرم افزار جای نفت (قسمت دوم)

توسط سردبیر بلاگ
0 نظر 256 بازدید

در این قسمت قرار است که به‌صورت اجمالی بررسی کنیم که در کشورمان چطور می‌توانیم نرم‌افزار را جایگزین نفت کنیم. به بیان دیگر چطور می‌توانیم درآمد‌های نفتیِ از دست‌رفته را با اتکا به صنعت نرم‌افزار جبران کنیم و شرایط اقتصاد کشور را بهبود دهیم.

قسمت اول مقاله نرم‌افزار جای نفت را اینجا مطالعه کنید.

 

شاید این شروع یک تلنگر برای تغییر مسیر باشد:

حاشیه سود فروش نفت خام از سال 2006 تا 2010 در حدود 6.5% برای بزرگ‌ترین شرکت‌های نفتی دنیا بوده است. درحالی‌که مقدار حاشیه سود متوسط صنایع، چیزی در حدود 16.5% است. منبع

البته این مقدار به‌واسطه‌ی صنایعی مثل نفت تا حد 16% افت کرده است. برای درک بهتر، حاشیه سود 39% در صنعت شیرینی و شکلات را مدنظر داشته باشید تا موارد دیگری از این دست را نیز با‌هم مرور کنیم که ما را به سمت جایگزینی نرم‌افزار به جای نفت سوق می‌دهد.

درحال‌حاضر کشور ما با محدودیت‌ها و موانع بسیاری برای ورود به بازارهای خارجی مواجه است. از این ‌رو حاشیه سود حاصله از محل صادرات، بسیار حائز اهمیت است؛ چراکه نیروهای مختلفی از ورود هر نوع محصول ایرانی به بازارهای خارج از ایران جلوگیری می‌کنند، این یعنی دستیابی به بازارهای بزرگ دست‌کم در کوتاه‌مدت و میان‌مدت چندان واقع‌بینانه نیست.

پس حاشیه سود حاصله از همین بازار کوچک باید پاسخگوی نیازهای کشور باشد. ایران با تولید ناخالص داخلی 458 میلیارد دلار در سال 2019، بیست و پنجمین اقتصاد بزرگ دنیا بوده.

در واقع چیزی در حدود 0.5% از تولید ناخالص دنیا که در اینجا شامل 185 کشور است توسط ایران صورت می‌پذیرد. در این رتبه‌بندی هلند با رتبه 17 تقریبا 2برابر ایران تولید ناخالص داخلی داشته و ژاپن با رتبه 3 تقریبا 12 برابر ایران.

اقتصاد آمریکا به‌عنوان بزرگ‌ترین اقتصاد دنیای امروز، 47 برابر بزرگ‌تر از اقتصاد ایران است. این موارد را باید در کنار مسیر نسبتا تفکیک‌شده اقتصاد ایران از اقتصاد جهانی قرار دهید تا متوجه شوید که برای ایجاد تغییرات اساسی در اقتصاد ایران و جایگزین کردن نرم‌افزار جای نفت، نیازی به بازارهای اصلی جهان نیست.

در همین لیست پاکستان رتبه 42 را داراست. پاکستان با حدود 200 میلیون نفر جمعیت، 284 میلیارد دلار تولید ناخالص ملی دارد که این موضوع باعث شده تا اقتصاد پاکستان با مشکلات اساسی مواجه شود و از هرگونه سرمایه‌گذاری خارجی یا ورود فعالین اقتصادی به کشور استقبال کند.

با در نظر نگرفتن شرایط سخت فروش نفت برای ایران، حاشیه سود حاصل از صادرات نفت را همان 6.5% در نظر می‌گیریم و مقدار فروش نفت را هم 300 هزار بشکه در روز. این مقدار کم‌تر از 8.5 میلیارد دلار فروش سالیانه نفت می‌شود.

در این وضعیتِ صادرات نفت، کم‌تر از یک میلیارددلار سود حاصل شده است.

برای جایگزین کردن یک سبد محصول به‌جای نفت در ایران، قطعا باید موارد مختلفی درنظر گرفته شود. ایجاد شغل، حجم ارز‌آوری، حاشیه سود، مطابقت با شرایط سیاسی، اجتماعی و جغرافیایی کشور و بسیاری موارد دیگر.

 

حجم ارز‌آوری و حاشیه سود حاصل شده

حال وقت آن است که حاشیه سود 42% در صنعت نرم‌افزار را به خاطر بسپارید و ادامه این یادداشت را دنبال کنید. انواع ویژگی‌های کمی و کیفی در خروجی نهاییِ حاشیه سود و درآمد تاثیر‌گذاراند. در صنعت نرم‌افزار تقریبا تمامی موارد ذکر شده را می‌توان با حداقل هزینه و زمان نسبت به دیگر صنایع بهینه‌سازی نمود.

رقم ذکر شده 42% در مورد حاشیه سود صنعت نرم‌افزار، صرفا سود مستقیم حاصل از توسعه و فروش خدمات نرم‌افزاری است؛ اما بر کسی پوشیده نیست که دانش و صنعت نرم‌افزار در عصر کنونی زیرساختی اساسی برای توسعه اقتصادی، سیاسی و نظامی یک کشور محسوب می‌شود. شاید کم‌تر بخشی در فعالیت‌های روزمره‌ی ما باشد که با دانش نرم‌افزار سروکار نداشته باشد. امروز حتی یخچال شما هم برنامه‌های پیچیده‌ای را در خود جای داده است.

صنعت نرم‌افزار با توجه به عدم نیاز به مواد اولیه فیزیکی و اتکا بر توان نیروی متخصص از هزینه‌های طراحی و آماده‌سازی پایین‌تری نسبت به دیگر محصولات برخوردار است. البته این بدان معنا نیست که هزینه مواد اولیه به صفر می‌رسد. همین‌طور باید در‌نظر داشت که توسعه نرم‌افزار جای نفت نیازمند زیر‌ساخت مناسب است. در تمام زمینه‌های اقتصادی، فراهم‌آوردن زیر‌ساخت، یکی از امور الزامیست.

در توسعه نرم‌افزار، فراهم آوردن این زیرساخت، به‌خصوص برای توسعه پروژه‌هایی که اصطلاحا در لبه‌ی تکنولوژی قرار دارند اصلا کار راحتی نیست. همین امروز که این یادداشت در حال نگارش است، محدودیت‌های فراوانی در مورد فروش پردازنده‌های قدرتمند به کشورمان اعمال شده است.

البته که امروزه در ایران محدودیت‌های خارجی در مورد یک صنعت یا گروه خاص نیست؛ بلکه کل کشور را هدف قرار داده است. از این رو در تمام زمینه‌ها، محدودیت‌هایی اعمال شده که به‌نظر می‌رسد این محدودیت‌ها را در صنعت نرم‌افزار می‌توان راحت‌تر بی‌اثر کرد.

افزون بر مورد ذکر شده باید گفت که این نوع تولیدات در راستای تامین نیاز‌های بازار، محدودیت‌های بسیار کم‌تری در بخش زنجیره تامین دارند. فقط کافیست یک مقایسه میان صنعت کاشی و سرامیک با صنعت نرم‌افزار انجام دهید تا حجم تفاوت در بخش زنجیره تامین را به‌خوبی درک کنید.

 

اقتصاد نرم‌افزار محور جایگزین اقتصاد نفت محور

 

در‌حال‌حاضر فروش نفت در کشور ما چیزی در حدود 10 میلیارد‌دلار ارز‌آوری ایجاد می‌کند که حدود 700 هزار دلار از این مقدار، سود حاصله از فروش نفت است. اگر همین مقدار فروش در صنعت نرم‌افزار اتفاق می‌افتاد سود حاصله بیش از 4 میلیارد‌دلار بود.

قطعا توسعه صنعت نفت و همین‌طور نرم‌افزار، ارتباط مستقیمی با سطح تکنولوژی و صنعت در فضای اقتصادی کشور دارد که شاید در زمان مناسب به بررسی این موضوع بپردازیم. اما نکته اینجاست که رسیدن به فروش 10 میلیارد‌دلار در سال با اتکا بر صنعت نرم‌افزار جای نفت چندان هم کار سختی نیست؛ چراکه قطعا از فروش نفت ایران در شرایط کنونی آسان‌تر است.

احتمالا اسم بازی Candy Crush را شنیده‌اید. این بازی از سال 2013 به‌طور متوسط فروش سالیانه 1 میلیارد‌دلاری را تجربه کرده است و یا بازی Clash Royale که در سال 2019 درآمد 2.5 میلیارد‌دلاری را ثبت کرده است. می‌توانید در این صفحه لیستی از بازی‌ها را بر اساس درآمد مشاهده کنید.

شاید به‌نظرتان توسعه یک بازی کاربر‌پسند و جذاب در ایران کمی عجیب باشد؛ اما باید بگویم که این ناشی از اطلاعات کم شما در این زمینه است. در حال حاضر تیم اردیبهشت بهترین تیم استارتاپی مستقر در استان قزوین است که در زمینه تولید بازی فعالیت داشته و توانسته است در زمینه کاری خود به توفیقات چشم‌گیری دست پیدا کند. از جمله این توفیقات را می‌توان فروش محصول به خارج از مرز‌های میهن عزیز دانست.

البته این تنها نمونه از تیم‌‌های بازی‌سازی خوب کشور نیست؛ بلکه در سال‌های اخیر با رشد تخصص و زیرساخت، این دست مجموعه‌ها رشد نسبتا خوبی را در فضای اقتصادی کشور تجربه کرده‌اند. با یک جستجوی ساده می‌توانید تعداد زیادی از این تیم‌های بازی‌سازی را پیدا کنید.

باید در نظر داشته باشیم که صنعت بازی یکی از صنایع روبه‌رشد، بسیار سودآور و متنوع است که می‌تواند نیازمندی‎‌های کشورمان را به‌خوبی رفع کند. وجود تنوع بسیار زیاد در این صنعت باعث می‌شود که بتوان با انجام تحقیقات و بازارسنجی یک زمینه تخصصی و مناسب را به‌عنوان نقطه تمرکز توسعه صنعت بازی در کشور انتخاب نمود و در مسیر تسخیر این بازار حرکت نمود.

اگر قرار باشد کمی از بازی فاصله بگیریم، فکر می‌کنم که سرویس‌های مالی و حسابداری گزینه خوبی برای بررسی باشند. احتمالا شما نام نرم‌افزار حسابداری “هلو” را شنیده باشید. این یک محصول نرم‌افزاری از شرکت “طرفه نگار” است که کارایی خوبی را در بازار از خود نشان داده و طبیعتا حجم قابل توجهی از بازار را نیز در اختیار گرفته‌است.

با ورود به وبسایت این شرکت می‌توانید قیمت نرم‌افزار را مشاهده کنید. شاید در برخی از نگارش‌ها، قیمت کمی بالا به‌نظر برسد؛ اما اگر قیمت‌های درج‌شده را در کنار امکانات کامل و بی‌نقص این نرم‌افزار قرار دهید و مقایسه ای بین “هلو” و رقبا انجام دهید متوجه خواهیدشد که قیمت‌ها کاملا منصفانه و رقابتی تنظیم شده‌اند. همه این موارد را در کنار دلار 14000 تومانی قرار دهید تا مقرون به‌صرفگی این محصول در خارج از کشور بیش از پیش مشخص شود.

قطعا نرم‌افزار‌هایی مثل “هلو” می‌توانند با اضافه‌کردن زبان‌های مختلف و همگام‌شدن با قوانین دیگر کشور‌ها، راه خود را به بازارهای خارجی باز کنند. این نه نفت است که روی کشتی و در میان اقیانوس توقیف شود و نه اورانیوم غنی‌شده که خرید و فروش آن با مشکلات و حساسیت‌های غیر‌قابل وصف همراه باشد.

قیمت متوسط نرم‌افزار “هلو” را اگر 1 میلیون و 700 هزار‌تومان در نظر بگیریم باید گفت که این نرم‌افزار قیمتی کم‌تر از 150 دلار در بازار‌های بین‌المللی دارد؛ البته که این قیمت‌گذاری دستخوش تغییراتی خواهد شد تا صرفه اقتصادی شرکت را برای فعالیت در بازار‌های خارجی تامین کند. در نظر بگیرید که این نرم‌افزار در کشوری مثل پاکستان، عراق یا دیگر کشور‌هایی که دسترسی به بازار آن‌ها هنوز وجود دارد چقدر می‌تواند درآمد کسب کند؟

ارزش در خدمات نرم‌افزاری

ما پرشی به بازی‌ها و فناوری‌های مالی داشتیم. در این میان خوب است که قدرت خدمات را نیز کوتاه مورد بررسی قرار دهیم.

خدمات، همان چیزی که بیش از 40% اقتصاد آمریکا را تشکیل می‌دهد و در اقتصاد بیش‌تر کشور‌های توسعه‌یافته نقش مهمی را ایفا می‌کند.

اسنپ به‌عنوان یک خدمات‌دهنده در زمینه حمل و نقل در کشور به توفیقات خوبی دست یافته است. فرض کنید با ورود اسنپ سرویس به کشور‌های همسایه چقدر می‌توان ارز‌آوری داشت؟ علاوه بر اینکه ورود اسنپ به بازار‌های خارجی منجر به ارز‌آوری می‌شود. باید در نظر گرفت که وجاهت یک شرکت بین‌المللی را هم برای شرکت‌های داخلی فراهم می‌کند که این وجاهت می‌تواند به سرحدات ایجاد شرکت‌های چند‌ملیتی نیز برسد.

همین‌طور اسنپ قطعا با ورود به بازارِ دیگر کشور‌ها توان مضاعفی در راستای بهره‌گیری از امکانات و زیرساخت‌های مدرن خواهد داشت که باعث می‌شود این شرکت خواه‌ناخواه تبدیل به یک مجرای ورودی “خلاقیت” در زمینه حمل و نقل به کشور بشود.

موارد بالا تماما حدس و تخمین‌هایی است که “اگر بشود، چه می‌شود!!” اما جدای از این‌ها باید موارد دیگری نیز مدنظر قرار گیرد. فروش نفت خواه‌ناخواه قابل پیگیری توسط مراجع بین‌المللی بوده و براساس عرف همواره پرداخت‌ها در این صنعت با دلار آمریکا صورت می‌گیرد. همیشه برای جابجا‌کردن نفت به سرویس‌های حمل‌ونقل و بیمه نیاز دارید که این خود نوع دیگری از وابستگی به دلار آمریکا را فراهم می‌آورد.

تمام موارد ذکر شده را باید در کنار این قرار دهید که بازارِ انرژی در حال گذار به مرحله جدیدی است که در آن انرژی‌های تجدید‌پذیر سهم قابل‌توجهی از نیازمندی زمین را تامین می‌کنند.

قائدتا مصرف نفت در قالب مواد خام برای تولید انواع محصولات پتروشیمی محفوظ بوده و البته رشد نیز می‌کند؛ اما موضوع اینجاست که ما (ایران) درحال‌حاضر فروشنده نفت خام هستیم. با تغییر شکل این بازار و جایگزین کردن نرم‌افزار به جای نفت چقدر می‌توان نیاز بازار به نفت ایران را تضمین نمود؟ اصلا ایران تا چه زمانی می‌تواند به فروش نفت خام ادامه دهد؟

از طرف دیگر بازار نرم‌افزار یک محیط سرشار از خلاقیت است که کارگزاران و عاملانِ کار می‌توانند با اتکا بر نیروی جوان و خلاق و توسعه راهکار‌های نوین برای کسب‌و‌کار خود، اقدام به افزایش فروش و حاشیه سود خود کنند. افزایش حاشیه سود مبتنی بر توان داخلی یک واحد اقتصادی در صنایعی هم‌چون نفت تقریبا رویا محسوب می‌شود. درحالی‌که انجام چنین تغییراتی در درآمد یک شرکت تکنولوژیک وظیفه یک مدیر خوب و کاربلد است و چندان هم دور از ذهن نیست.

اما در مورد نرم‌افزار، شما نیازی به کشتی برای جابجا‌کردن محصول خود ندارید و همین‌طور نیازی نیست که یک شرکت انگلیسی محموله شما را بیمه کند. علاوه بر موارد ذکر شده لازم نیست که چندین میلیون‌دلار پول را از کشوری به کشور دیگر منتقل کنید.

نرم‌افزار را می‌توانید در بستر اینترنت یا با حمل‌و‌نقل سبک و ارزان منتقل کنید و ارزش آن به‌تنهایی آنقدر کم است که می‌توانید به هر ارزی آن‌ را دریافت کنید و مطمئن باشید که پیگیری تراکنش‌های خردِ این‌چنینی، بسیار سخت خواهد بود. همین‌طور شما می‌توانید برای فروش محصولات نرم‌افزاری خود از ارز‌های ملی استفاده کنید؛ چراکه اینجا دیگر پای اوپک در میان نیست و مشتریان شما مردم عامه از یک کشور دیگر هستند.

در قسمت بعدی مقاله نرم‌افزار جای نفت به بررسی موارد تاثیرگذار دیگری در این زمینه می‌پردازیم.

قسمت پایانی مقاله نرم‌افزار جای نفت را اینجا بخوانید.

 

3

مطالب مشابه پیشنهادی

نظرتان چیست؟

با ارسال نظر به ما این اجازه را می‌دهید تا ایمیل شما را ذخیره کنیم تا بعد از این، ارسال نظرات‌تان نیازی به تایید سردبیر نداشته باشد.